Doğu Anadolu'nun Saklı Hazinesi
Antik Çağlardan Günümüze; Taşın, Suyun, Zanaatın ve Eşsiz Gastronominin Simyası
Tarihin babalarından Strabon'un Antik Çağ metinlerinde "Eriza" olarak bahsettiği, Grek kaynaklarında Aziris, Ermeni kaynaklarında Erez, Bizans kayıtlarında ise Arsingan olarak geçen bu kadim coğrafya; Türk fetihlerinin ardından bugünkü asil adını, Erzincan ismini almıştır. İsimlerin ötesinde burası, asırlardır kesintisiz bir üretim ve medeniyet beşiği olmuştur.
Erzincan'ın yöresel ürünlerindeki tavizsiz kalite, tesadüf değil, genetik bir zanaat mirasıdır. MÖ 1600'lerde Hititlerin etki alanına giren bölge, asıl altın çağını Urartular döneminde yaşamıştır. Üzümlü ilçesindeki Altıntepe Höyüğü'nde 1953'te yapılan kazılar, buranın sıradan bir tarım arazisi değil, muazzam bir metalurji ve sanat merkezi olduğunu kanıtlamıştır. Çıkarılan bronz kazanlar ve kalkanlar, Erzincan insanının metali ve doğayı işleme konusundaki ustalığını belgeler. Bugün Bakırcılar Çarşısı'nda çekiç sallayan ustaların ellerinde, 3000 yıllık Urartu genetiği yatar.
Medler ve Pers İmparatorluğu'nun (Büyük Kiros) ardından Roma ve Bizans egemenliğini gören Erzincan, asıl İslami ve Türk kimliğini 1071 Malazgirt Meydan Muharebesi sonrası kazanmıştır. Alparslan'ın emriyle bölgeyi fetheden Mengücek Ahmet Gazi, Kemah merkezli muazzam bir medeniyet kurmuştur. Mengücek Beyliği, Anadolu'nun en sofistike taş işçiliğini üretmiş; Tercan'daki Mama Hatun Külliyesi ve Divriği Ulu Camii gibi dünya mirası eserler bu dönemin vizyonunu yansıtmıştır. Erzincan, bu dönemde ticaretin ve sanayinin atardamarı olmuştur.
Akkoyunlu Hükümdarı Uzun Hasan'ın ellerinde onarılan Erzincan Kalesi, 1473 Otlukbeli Savaşı ve 1514 Çaldıran Muharebesi (Yavuz Sultan Selim) ile kesin olarak Osmanlı yönetimine geçmiştir. Şehrin modern tarihi ise acı bir kırılma noktasına sahiptir: 1939 Erzincan Depremi. 30.962 canın yitirildiği, gecenin -30 derecesinde yaşanan bu büyük yıkım, Erzincan insanının eşsiz direncini ortaya çıkarmıştır. Deprem sonrası demiryolunun yukarısına tamamen modern, geniş caddeli ve ızgara planlı yeni bir şehir inşa edilmiştir. Zorluklara karşı ayakta kalma ve en iyisini üretme ahlakı, bu yeniden doğuş hikayesinden beslenir.
Deniz seviyesinden 1.185 metre yüksekte, Yukarı Fırat Havzası'nda yer alan Erzincan, ovaları ve Munzur Dağları ile çevrili izole bir ekosistemdir. Çevre illere göre nispeten ılıman geçse de, yıllık 16,6 °C sıcaklık ortalaması, Ocak ayındaki dondurucu -3,7 °C soğukları ve sert kışları ile tam bir karasal iklim karakteri gösterir. Doğudan gelen Sibirya kaynaklı hava kütleleri, bu coğrafyayı adeta doğal bir mahzene çevirir.
Kemaliye'deki Karanlık Kanyon, Fırat Nehri'nin kireçtaşı kayalarını yüzlerce metre oymasıyla oluşmuş dünyanın en büyük doğa harikalarından biridir. 132 yılda kazma kürekle açılan Taş Yolu ise insan azminin en görkemli anıtıdır.
Kemah Ayranpınar köyü civarındaki bu mağaralar, yazın en sıcak günlerinde bile buz kütleleri barındırır. İşte yörenin meşhur lüks tulum peyniri, elektrikli dolaplarda değil, yüzyıllardır bu dağların kalbindeki doğal soğuk hava depolarında olgunlaşır.
Ekonomisi temelde tarım, hayvancılık ve ticarete dayanan Erzincan, endüstriyel kirlilikten uzak yapısıyla Türkiye'nin organik tarım ve hayvancılık başkentlerinden biridir. Bu bereketli topraklar, sıradan gıda ürünleri değil, dünya çapında Premium Gurme eserler ortaya çıkarır.
Türkiye'nin peynir kültürü içindeki en aristokratik tat olan Erzincan Tulum Peyniri, üretim sürecindeki tavizsiz doğallığıyla öne çıkar. Munzur ve Mercan dağlarının 2000 rakımlı yaylalarında endemik otlarla beslenen Akkaraman koyunlarının sütünden elde edilir. Fabrikasyon kültür mayaları reddedilerek, tamamen geleneksel ve probiyotik zengini Şirden mayası kullanılır. Peynirin ruhu, su tutmayan ve mineral deposu olan Kemah doğal kaynak tuzu ile mühürlenir. Deri tulumlara basılan bu şaheser, yapay soğutucularda değil, doğanın kalbinde, serin mağaralarda 3 ila 6 ay boyunca dinlendirilerek o efsanevi tereyağımsı, keskin ve uzun bitişli tat profiline ulaştırılır.
Üzümlü ilçesine özgü, dünyada ender bulunan puslu siyah renkli ve coğrafi işaretli Cimin Üzümü, düşük şeker oranı ve dengeli mayhoş tadıyla benzersizdir. Şeker hastalarının bile tüketebildiği bu şifa deposu meyve, yöresel sofralarda Erzincan Tulum Peyniri ile mükemmel bir tatlı-tuzlu kontrastı yaratarak kusursuz bir gastronomi deneyimi sunar.
Çevresindeki komşularının zenginliğiyle birden fazla kültürün harmanlandığı Erzincan; Erzurum, Bayburt, Sivas ve Elazığ yörelerinin estetiğini kendi potasında eritmiştir. Çayırlı ve Tercan'da Erzurum barları oynanırken, Merkez, Üzümlü ve Kemah'ta "Erzincan Düzü" halayı çekilir. Bu çok kültürlülük, dil ve ağız yapısında da Doğu Anadolu'nun en zengin renklerini barındırır.
Şehrin sosyal dokusunu inşa eden manevi mimarların başında, asıl adı Muhammed Vehbi olan Terzi Baba gelir. 18. yüzyılda yaşayan bu değerli şahsiyet, bir terzi olarak kumaşları birleştirdiği gibi toplumu da dürüstlük, maneviyat ve iş ahlakıyla birleştirmiştir. Bugün Erzincan esnafının ve emretulumpeyniri gibi köklü üreticilerin hilesiz, dürüst ve premium üretim yapmasının temelinde bu yüzyıllık ahilik felsefesi ve Terzi Baba ruhu yatar.
TULUM PEYNİRİ
TEREYAĞI
DOĞAL BAL
KAŞAR PEYNİRİ
PEKMEZ VE TATLI ÇEŞİTLERİ
PESTİL & KÖME