Erzincan Tulum Peyniri: Tarihi, Özellikleri ve Satın Alma Rehberi
Erzincan tulum peyniri, geleneksel yöntemlerle üretilen ve bölgesel kimliğiyle öne çıkan bir Türk peyniridir.
Erzincan Tulum Peynirinin Tarihi ve Coğrafi İşareti
Erzincan tulum
peyniri, yüzyıllardır Anadolu’nun doğusunda üretilen köklü bir lezzettir.
Geleneksel olarak Şavak yarı göçebe
topluluklarının yüksek yaylalarda (özellikle Erzincan ve civarında) ürettikleri
bu peynir, 20. yüzyıl ortalarında Erzincan’da pazara sunulup ünlenmiştir 1. Doğu
bölgelerinde Şavak tulum peyniri
adıyla bilinen bu ürün, Erzincan şehir pazarlarında öne çıktığı için zamanla Erzincan tulum peyniri olarak anılmaya
başlanmıştır SHAPE * MERGEFORMAT
1Bu eşsiz peynir, sahip olduğu kalite ve ün sayesinde coğrafi işaret korumasına layık görülmüştür. Türkiye'de 2001 yılında menşe adı olarak tescillenmiş olup 2, yakın zamanda Avrupa Birliği'nden de coğrafi işaret tescili almıştır (2025). AB Komisyonu, Erzincan tulum peynirini menşe korumalı isim siciline ekleyerek artık bu ismi ve üretim metodunu tüm AB ülkelerinde koruma altına almıştır SHAPE * MERGEFORMAT
. Coğrafi işaret, Erzincan tulum peynirinin belirli bir yöreye ait özelliklerini ve geleneksel üretim metotlarını garanti eder. Yani bu peynirin orijinalini tercih ettiğinizde, hem tarihsel mirasa ortak olur hem de kalite ve lezzet açısından gerçek Erzincan tulumu deneyimini tatmış olursunuz.
Erzincan tulum
peyniri üretimi, doğallığı ve sabrı esas alan geleneksel bir süreçtir. Peynir
genellikle ilkbahar ve yaz aylarında yaylalarda
otlayan sağlıklı koyunların taze sütünden yapılır. Mayalama işlemi için
çoğunlukla doğal şirden mayası kullanılır; bu sayede peynire özel bir aroma
kazandıran doğal bir fermantasyon başlar 4. Elde
edilen teleme (peynir curdu), süzülüp tuzlandıktan sonra büyük parçalara
ayrılır. Ardından peynirler, adını da aldığı tulum denen kaplara basılır. Geleneksel tulum, keçi veya koyun
derisinden yapılmış özel bir kılıftır. Peynirler bu deri tulumların içine
sıkıca doldurularak serin ortamda en az
4 ay olgunlaşmaya bırakılır 5.
(Günümüzde bazı üreticiler hijyen ve pratiklik gereği bidon veya plastik kaplar
da kullanabilmektedir; ancak gerçek lezzet için deri tulum tercih edilir.) Bu
uzun olgunlaşma süreci boyunca peynir, tulum derisinin gözeneklerinden hava
alarak doğal bir fermentasyon
geçirir. Böylece peynirin kendine has yoğun aroması ve dayanıklılığı gelişir 6.
Olgunlaşma tamamlandığında ortaya yarı sert yapıda, hafif nemli ve yağlı bir peynir çıkar. Deri tulum içinde bekletilen peynirler, açıldıktan sonra büyük silindirik veya küre şeklinde kalıplar halinde görülür. Emre Tulum Peynirleri gibi geleneksel üretime sadık markalar, Erzincan tulum peynirini klasik yöntemlerle hazırlayarak, her aş